BÙI TỘC NGHỆ ANKết nối dòng họ Bùi xứ Nghệ
CHUYÊN ĐỀ VĂN HIẾN · HỌ BÙI Ở XỨ NGHỆ

Bùi gia huấn hài: tri thức được gieo bằng vần

Tác phẩm Hán Nôm của Bùi Dương Lịch mở một cửa sổ vào lịch sử giáo dục và đời sống học thuật cuối thế kỷ XVIII. Hồ sơ này giới thiệu tác giả, tác phẩm và bản lưu; chưa tự xác lập mối liên hệ giữa tác giả với một chi họ cụ thể.

Minh họa AI phong cảnh miền Trung với núi, sông và đồng ruộng; không mô tả địa điểm lịch sử cụ thể
Minh họa AI · không phải ảnh tư liệu hay phong cảnh định danh
Một tác phẩm giáo dục có xuất xứ cần đọc kỹ

Danh mục Di sản Hán Nôm ghi Cổ Hoan Bùi Dương Lịch là soạn giả, lời tựa đề năm 1787 và sách gồm 2.000 câu bốn chữ có vần. Bài nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Hán Nôm lưu ý các bản in và bản chép hiện biết đều muộn hơn năm 1850; niên đại soạn và niên đại của bản còn lại là hai việc khác nhau.

TÁC GIẢ · BÙI DƯƠNG LỊCH

Nhà nho và người biên soạn

Bùi Dương Lịch (1757–1828) là học giả quê vùng Yên Hội, La Sơn, nay thuộc Hà Tĩnh. Ngoài Bùi gia huấn hài, trước tác của ông còn được nhắc đến trong nghiên cứu Hán Nôm và địa chí xứ Nghệ.

Đọc hồ sơ nhân vật ↗
CẤU TRÚC TÁC PHẨM

Hai nghìn câu bốn chữ

Danh mục của Viện Hán Nôm mô tả sách gồm những câu bốn chữ có vần, đưa trẻ nhỏ làm quen với trời đất, con người, lịch sử Trung Quốc và Việt Nam cùng các học phái. Nhịp ngắn giúp văn bản dễ đọc thành tiếng và ghi nhớ.

Tra cứu mục Di sản Hán Nôm ↗
LỊCH SỬ VĂN BẢN

Phân biệt lúc soạn với bản đang lưu

Lời tựa ghi năm 1787, nhưng nghiên cứu văn bản cho biết hiện chưa tìm thấy bản in hoặc bản chép được xác định có niên đại cuối thế kỷ XVIII; những bản được khảo sát muộn hơn. Ghi chú này giúp tránh coi bản lưu hiện nay là bản gốc của năm soạn.

Đọc nghiên cứu về văn bản Hán Nôm ↗
GỢI Ý ĐỌC VÀ HỌC CÙNG GIA ĐÌNH

Từ di sản xưa đến cuộc trò chuyện hôm nay

Có thể dùng chuyên đề này để cùng con cháu tìm hiểu cách người xưa tổ chức tri thức, hỏi ông bà về nếp học trong gia đình và ghi lại câu chuyện bằng lời của chính người kể. Những câu chuyện mới nên được ghi ngày, người kể và hoàn cảnh; không đưa vào gia phả như dữ kiện tổ tiên nếu chưa có căn cứ.

Viện Nghiên cứu Hán Nôm cho biết hiện chưa đăng bản quét tác phẩm trên trang tra cứu; người đọc cần liên hệ thư viện để tham khảo. Trang này tóm lược nguồn nghiên cứu, không thay thế bản dịch hay ấn bản học thuật.

Nguyễn Thanh Hà · Viện Nghiên cứu Hán Nôm ↗Thông tin bản sách và cách tham khảo ↗
GIỚI HẠN PHẠM VI

Văn hiến và gia phả là hai loại tư liệu khác nhau

Cùng họ và cùng vùng miền không đủ để kết luận quan hệ huyết thống. Chuyên đề này ghi nhận tác giả, tác phẩm và nguồn nghiên cứu đã dẫn; mọi liên hệ với một chi họ cụ thể chỉ được bổ sung khi có gia phả hoặc sử liệu đủ căn cứ.

Xem cách ghi mức độ kiểm chứng ↗
Nguồn biên soạnNội dung tóm lược từ danh mục Di sản Hán Nôm và các bài nghiên cứu được dẫn tại chỗ. Xem trang nguồn để biết thông tin bản sách, ký hiệu lưu trữ và giới hạn tiếp cận.